Waarom je dit wilt weten voordat je begint
Asbest is in Nederland sinds 1 juli 1993 verboden om nog toe te passen. Is je woning, schuur of garage van voor 1994, dan kan er asbest in zitten. Materiaal dat heel is en met rust gelaten wordt, is meestal beheersbaar. Het wordt gevaarlijk als je erin gaat werken, en dat is wat er bij sloopwerk aan een gebouw gebeurt, niet te verwarren met autosloop.
Vezels komen vrij als het materiaal wordt bewerkt of beschadigd. Ze zijn onzichtbaar en je merkt er niets van, de schade openbaart zich pas tientallen jaren later.
Let op: met het oog kun je asbest nooit met zekerheid vaststellen. Wat hieronder staat, helpt bij een vermoeden. Zekerheid komt van een monster dat een laboratorium onderzoekt. Bij twijfel behandel je het als asbest tot het tegendeel bewezen is.
Waar het zit en waar je het aan herkent
De plekken die in Friese woningen en schuren het vaakst voorkomen. De lijst is niet volledig: asbest is in honderden producten verwerkt.
| Plek | Hoe het eruitziet | Soort |
|---|---|---|
| Golfplaat op schuur of garage | Grijze tot grijsgroene golfplaat van vezelcement, vaak met mos. Aan een breukrand zie je vezels in plaats van een gladde breuk | Hechtgebonden |
| Vlakke gevelbeplating | Harde vlakke platen onder een kozijn of als boeiboord, grijs of geschilderd, 4 tot 8 millimeter dik | Hechtgebonden |
| Dakbeschot | Vlakke platen onder de pannen, zichtbaar vanaf zolder. Voelt hard en koud aan | Hechtgebonden |
| Rookkanaal | Grijze buis of koker van vezelcement in de schacht, op zolder of boven de cv-ketel | Hechtgebonden |
| Vensterbank | Harde, gladde, grijze of gemarmerde bank van circa een centimeter dik | Hechtgebonden |
| Vinylzeil met viltachtige onderlaag | Oud zeil met aan de onderkant een grijsbruine, kartonachtige laag die uiteenrafelt | Niet-hechtgebonden |
| Standleiding en rioolbuis | Grijze, dikwandige afvoerbuis in de schacht of kruipruimte, met mofverbindingen | Hechtgebonden |
| Plaat achter een kachel of in de meterkast | Zachte, grijswitte plaat die kruimelt als je erover wrijft | Meestal niet-hechtgebonden |
Wat er gebeurt nadat je asbest hebt gevonden
Zekerheid komt uit een laboratorium, niet uit een foto. Deze route begint pas nadat een monster is onderzocht.
Hechtgebonden en niet-hechtgebonden
Dit verschil bepaalt hoe risicovol een situatie is. Bij hechtgebonden asbest zitten de vezels vast in een dragend materiaal, meestal cement. Zolang de plaat heel is en niemand erin zaagt of boort, komen er weinig tot geen vezels vrij. Een gaaf schuurdak is op zichzelf dus geen acuut probleem, een gebroken plaat wel.
Bij niet-hechtgebonden asbest zitten de vezels los of zwak gebonden: de viltachtige onderlaag onder oud vloerzeil, zachte brandwerende platen, koord en leidingisolatie. Dat laat bij de minste beroering vezels los.
Verwering telt mee. Golfplaten die dertig jaar op een schuur liggen, zijn uitgeloogd: het cement is weggeregend en de vezels liggen losser.
- Hechtgebonden en heel: laat het met rust en plan de verwijdering.
- Hechtgebonden en gebroken: niet opruimen, ruimte afsluiten, laten beoordelen.
- Niet-hechtgebonden: hier blijf je vanaf, dat is werk voor een gecertificeerd bedrijf.
- Twijfel je: behandel het als niet-hechtgebonden.
Wat je bij verdenking absoluut niet doet
Elke bewerking die stof geeft, geeft ook vezels. Op deze lijst zijn geen uitzonderingen.
- Niet boren Een gaatje voor een schroef in een gevelplaat, vensterbank of rookkanaal geeft een wolkje stof dat je nauwelijks ziet en dat vol vezels zit.
- Niet zagen of slijpen Een cirkelzaag of haakse slijper in vezelcement is de snelste manier om een woning te besmetten, ook met stofzuiger erop.
- Niet schuren of afbikken Verf van een verdachte plaat schuren of een oude zeillaag van de ondervloer schuren geeft fijn stof met vezels. Branden en afkrabben ook.
- Niet hogedrukreinigen Een verweerd golfplatendak schoonspuiten verspreidt vezels over je tuin en het erf van de buren.
- Niet vegen of stofzuigen Een bezem en een gewone stofzuiger blazen vezels juist de lucht in, en de stofzuiger raakt zelf besmet.
- Niet gooien of breken Platen van het dak gooien, breken om ze in de aanhanger te krijgen of in de kliko doen: alle drie fout.
Wat je wel doet als je iets verdachts ziet
Laat het zitten. Dat is stap een en die is belangrijker dan alle volgende. Maak vanaf een paar meter afstand foto's en noteer hoe groot het oppervlak is.
Is er al iets gebroken of ligt er gruis: sluit de ruimte af, houd kinderen en huisdieren eruit, veeg niets op en loop er niet doorheen. Bel daarna een gecertificeerd bedrijf.
Zekerheid krijg je met een asbestinventarisatie door een gecertificeerd bureau: een rapport met wat er zit, waar, hoeveel en in welke staat. Dat heb je ook nodig voor de sloopmelding.
Zo loopt het van verdenking naar vrijgave
1. Vaststellen
Een gecertificeerd bureau neemt monsters en laat ze onderzoeken. Het rapport benoemt de bronnen, het oppervlak, de risicoklasse en de staat van het materiaal.
2. Melden
Op basis van dat rapport gaat er een sloopmelding naar de gemeente, meestal vier weken voor de start. In lichte gevallen geldt een kortere termijn.
3. Afschermen
Binnenwerk gaat in een afgeschermde ruimte met onderdruk en een sluis, buitenwerk met afgezette zones en afdekking van de bodem.
4. Verwijderen
Het materiaal gaat er in zijn geheel uit, dubbel verpakt en gelabeld. Er wordt niet gezaagd of gebroken.
5. Eindcontrole en afvoer
Een onafhankelijk bureau controleert de ruimte en geeft die vrij. Pas daarna mag er weer gewerkt worden.
Een paar hardnekkige misverstanden
Er bestaat geen landelijk verbod op asbestdaken: het wetsvoorstel daarvoor is in 2019 gesneuveld. Wel kunnen verzekeraars vragen stellen of de dekking beperken, en een verweerd dak dat vezels afgeeft is wel degelijk een probleem. Dat een dak mag blijven liggen, zegt niets over of het verstandig is.
Tweede misverstand: asbest zit alleen in oude, verwaarloosde panden. Het zit ook in keurige jaren tachtig woningen en onder een vloer die er prima uitziet. Bouwjaar en verbouwjaar zeggen meer dan het onderhoud.
Derde: met een mondkapje haal je het zelf wel even weg. Een stofmasker uit de bouwmarkt is niet geschikt voor asbestvezels, en wat er na de klus in de ruimte achterblijft, adem je later alsnog in, zonder masker.
En als laatste: het is niet altijd asbest. Vezelcement wordt ook na 1994 gemaakt, dan zonder asbest. Die platen lijken er sterk op en dragen soms een stempel met een datum. Vind je dat niet, ga dan uit van het ongunstige geval.
Veelgestelde vragen over asbest herkennen
Kun je aan een plaat zien of er asbest in zit?
Niet met zekerheid. Een vezelige breukrand, een bouwjaar van voor 1994 en de plek in het pand geven een sterk vermoeden, maar alleen laboratoriumonderzoek geeft uitsluitsel.
Wat kost een inventarisatie en een sanering?
Reken op €950 tot €1.850 aan begeleiding, waaronder inventarisatie, melding, afscherming en eindcontrole, plus €22 tot €115 per m2 sanering, in 1 tot 5 werkdagen.
Mag ik zelf iets verwijderen?
De wet laat particulieren in beperkte gevallen toe zelf een klein oppervlak hechtgebonden, geschroefde en onbeschadigde platen weg te halen, met een sloopmelding vooraf. Wat in jouw geval mag, hangt af van het materiaal, de staat en je gemeente. Vraag het na voordat je iets aanraakt, en blijf van niet-hechtgebonden materiaal af.
Ik heb per ongeluk in een verdachte plaat geboord. Wat nu?
Stop met werken, laat het gruis liggen en veeg of stofzuig niets op. Sluit de ruimte af en bel een gecertificeerd bedrijf.
Hoe krijg ik asbest afgevoerd?
Bij een sanering gaat het dubbel verpakt en gelabeld naar een erkende verwerker. Veel gemeenten nemen kleine hoeveelheden hechtgebonden asbest van particulieren aan bij de milieustraat, op afspraak en tot een maximum.