Stofvrij slopen in een bewoond huis

Waarom bouwstof zo'n gedoe is

Dit gaat over sloopwerk aan gebouwen, niet over autosloop. En vooral over het deel waar mensen achteraf het meest over klagen: het stof. Niet de muur die weg is, niet het geluid, maar de laag grijs die drie weken later nog op de kastdeurtjes ligt.

Bouwstof gedraagt zich anders dan huisstof. Het is fijner, scherper en het blijft lang zweven. De grove deeltjes vallen snel neer, maar het fijne deel van beton, cement, gips en tegellijm blijft uren hangen en gaat met elke luchtstroom mee. Een deur die opengaat, de afzuigkap, de ventilatie, een trapgat dat als schoorsteen werkt: elk daarvan verspreidt stof door de hele woning.

Er is ook een gezondheidskant. Bij het bewerken van beton, cement, tegels en zandcement komt respirabel kwarts vrij, met in Nederland een grenswaarde van 0,075 milligram per kubieke meter lucht. Voor ons is dat gewoon arbowerk. Voor jou is het de reden dat de werkruimte echt dicht hoort te zitten en niet half.

Stofschotten die wel werken

Een stuk folie met tape tegen een deurpost is geen stofschot. Dat scheurt bij de eerste kruiwagen en het sluit onderaan niet af, precies waar het stof wegkruipt.

Wat wel werkt is een schot op spanning: een stijl van vloer tot plafond met folie erop, aan de randen afgeplakt met tape die je zonder schade kunt loshalen, en met een ritssluiting waar doorheen gelopen wordt. Bij werk van meerdere dagen een dubbele rits met een tussenruimte, zodat er nooit twee openingen tegelijk open staan. Deuren die je niet nodig hebt gaan dicht, inclusief de kier eronder.

Wat mensen vergeten zijn de verticale verbindingen. Een trapgat trekt stof naar boven, de leidingschacht verbindt de badkamer met de meterkast en de mechanische ventilatie zuigt uit de badkamer en blaast in de gang. Die drie horen net zo goed dicht als de deuropening.

Onderdruk en afzuiging aan de bron

Afsluiten alleen is niet genoeg, want elke keer dat iemand door de rits gaat, gaat er lucht mee. Daarom zorg je dat de luchtstroom de goede kant op staat: van de woning naar de werkruimte, en van de werkruimte naar buiten.

• Een luchtreiniger of onderdrukmachine met een filter van klasse H13 of hoger zuigt lucht uit de werkruimte en blaast die via een slang naar buiten, meestal door een raam met een sluitplaat. De werkruimte staat dan op lichte onderdruk.
• Je ziet dat werken doordat het stofschot licht bol naar binnen staat. Doet het dat niet, dan lekt er ergens lucht.
• Bronafzuiging op de machine: breekhamer, slijper, zaag en schuurmachine krijgen een kap of afzuigmond op een bouwstofzuiger van klasse M. Dat vangt het meeste stof weg voordat het in de ruimte komt.
• Water bij het zagen. Een wand- of vloerzaag koelen we met water, wat de stofvorming vrijwel wegneemt. Nadeel is de slurry, dus daar hoort opvang en een natzuiger bij.
• Aan het eind van de dag zuigen in plaats van vegen. Vegen brengt precies terug in de lucht wat je er die dag uit hebt gehaald.

Vloeren, trappen en de looproute

De tweede bron van ellende is niet de lucht maar de zolen. Puin onder een werkschoen kerft een parketvloer in een halve dag kapot en gips in lichte vloerbedekking komt er niet meer uit.

Daarom leggen we een vaste looproute van de deur naar de werkruimte en pakken we die in. Op harde vloeren gaat er zelfklevend vloerfolie of karton op, op kwetsbaar parket en waar de kruiwagen overheen gaat liever hardboard. Op een trap komt trapfolie met antislip of een vastgezette loper, want gladde folie op een trap is een ongeluk dat staat te wachten. Leuningen en deurposten krijgen randbescherming.

In een portiek of appartementengebouw spreken we vooraf af waar de route loopt en waar de container staat. In binnensteden als Leeuwarden, Harlingen of Dokkum staat die container regelmatig verderop, met een ontheffing erbij. Ook die route pakken we in, want gruis in het portiek is voor de buren net zo vervelend als voor jou.

Wat je zelf leegruimt voordat we komen

Eerlijk over wat wel en niet kan

Helemaal stofvrij bestaat niet. Wie dat belooft, heeft nooit een gemetselde muur in een bewoond huis weggehaald. Er komt stof door de rits mee, het zit op de kleding en in het gereedschap. Reken erop dat je na afloop een keer goed schoonmaakt in de aangrenzende ruimtes.

Wat wel kan is het verschil tussen een woning waarin je door kunt leven en een woning waarin je drie weken grijs aantreft. Dat verschil zit in vier dingen: een schot op spanning dat aan alle randen dicht is, onderdruk met afvoer naar buiten, afzuiging op de machine zelf en een ingepakte looproute. Dat kost een halve dag opbouwen, maar het scheelt jou dagen schoonmaken.

Soms is binnen blijven wonen geen goed idee. Bij een grote betonvloer, bij een draagmuur waarbij dagen gestempeld en gebroken wordt, en bij kleine kinderen of luchtwegklachten adviseren we een paar dagen elders.

En dan asbest. Is er asbestverdacht materiaal in het spel, dan gelden geen stofschotten maar de wettelijke saneringsregels: een asbestinventarisatie, een sloopmelding en een gecertificeerd bedrijf dat met een eigen containment werkt, met een eindbeoordeling voordat de ruimte wordt vrijgegeven. In een woning van voor 1994 laten we dat eerst uitzoeken. Zelf een verdachte plaat losschroeven is de duurste vergissing in dit artikel.

Veelgestelde vragen