Waarom asbest tot 1994 overal in zat
Asbest was voor een bouwer een wondermateriaal: spotgoedkoop, onbrandbaar, isolerend, vormvast, en gemengd met cement keihard. Van 1950 tot ver in de jaren tachtig zat het daarom in vrijwel elk bouwproduct dat vlak, brandwerend of buitenwaardig moest zijn.
Pas in 1994 was het gebruik in Nederland volledig verboden. Alles wat daarvoor is gebouwd of verbouwd kan het bevatten, en dat is in Friesland veel. In Leeuwarden komt ruim de helft van de woningen uit 1945 tot 1985, in Burgum is 62 procent gebouwd tussen 1950 en 1990 en in Joure en Lemmer valt de helft in de periode 1965 tot 1995. Asbest dat heel is en met rust wordt gelaten is meestal niet het probleem. Het gaat mis zodra je gaat zagen, boren, breken of afspuiten, en dat is precies wat je bij een verbouwing doet.
Waar het in een woning of schuur zit
| Plek | Toepassing | Soort |
|---|---|---|
| Gevel en topgevel | Gevelbeplating, windveren, boeidelen | Hechtgebonden |
| Dak van schuur of stal | Golfplaat en vlakke plaat | Hechtgebonden |
| Schoorsteen | Asbestcement kanaalbuis, afdichting bij de kachelaansluiting | Buis hechtgebonden, afdichting niet |
| Vloer | Vinylzeil met viltrug, oude vinyltegels en hun lijmlaag | Niet-hechtgebonden rug |
| Cv-ruimte | Leidingisolatie, koordpakking, plaat achter de ketel | Niet-hechtgebonden |
| Binnen in huis | Vensterbank, plaat achter de meterkast, dakbeschot | Harde plaat of zacht board |
Hechtgebonden of niet, dat bepaalt alles
Bij hechtgebonden asbest zitten de vezels vast in cement. Het is hard en grijs, het breekt met een scherpe rand en zolang je het niet bewerkt komt er weinig los. Bij niet-hechtgebonden asbest zit de vezel los in een zachte drager: vilt, karton, koord. Dat brokkelt en pluist, en laat bij de minste aanraking vezels los.
Dat verklaart waarom de ene sanering €22 per vierkante meter kost en de andere €115. Geschroefde golfplaten in de buitenlucht vallen in de lichtste categorie. Een viltrug die op een vloer is gekleefd, of leidingisolatie in een kruipruimte, vraagt een afgesloten werkgebied met onderdruk, filters en een meting achteraf.
- Hechtgebonden: hard, grijs, plaatvormig, met een licht vezelig breukvlak.
- Niet-hechtgebonden: zacht, viltachtig of pluizig, laat poeder achter.
- Golfplaten die vijftig jaar in weer en wind lagen verweren, en dan komen er ook daar vezels van vrij.
- De soort staat nooit vast op het oog. Alleen een laboratorium geeft uitsluitsel.
Zo loopt een sanering
Asbestinventarisatie
Een inventariseerder loopt het pand na, neemt monsters en laat die onderzoeken. Het rapport benoemt per bron de plek, de hoeveelheid, de soort en de staat. Zonder dit rapport kan er niets gemeld en niets gesaneerd worden.
Risicoklasse bepalen
Per bron wordt vastgesteld hoeveel vezels er vrijkomen. Daaruit volgt de werkwijze, van platen die je buiten kunt afnemen tot werk dat alleen in een afgesloten containment mag.
Sloopmelding bij de gemeente
Het rapport gaat met de sloopmelding naar de gemeente, minimaal vier weken voor aanvang. Die kan voorwaarden stellen over werktijden en containerplaatsing.
Verwijderen zonder te breken
Alles gaat nat, heel en zonder trillen eruit: schroeven losdraaien in plaats van afwrikken, zeil in banen snijden in plaats van eraf trekken. Wat eruit komt gaat dubbel verpakt en gelabeld de container in.
Eindbeoordeling en afvoer
Bij zwaarder werk meet een onafhankelijk laboratorium voordat de ruimte wordt vrijgegeven. Het materiaal gaat naar een erkende verwerker en je krijgt stortbon en vrijgave op papier.
Wat asbest verwijderen kost
| Werk | Richtprijs | Toelichting |
|---|---|---|
| Asbest verwijderen | € 22 tot € 115 | Per m2. De risicoklasse bepaalt waar je in die bandbreedte valt |
| Inventarisatie en begeleiding | € 950 tot € 1.850 | Onderzoek, laboratorium, rapport, sloopmelding en eindbeoordeling |
| Schuur slopen met asbestdak | € 900 tot € 4.500 | Dak saneren en de opstal slopen in een gang, inclusief afvoer |
Wat je zelf mag en wat niet
Er is een beperkte ruimte voor particulieren om zelf te verwijderen: alleen hechtgebonden materiaal dat geschroefd is en heel eruit kan, tot een beperkt oppervlak, en alleen na een sloopmelding. Voor golfplaten op een dak, voor alles wat in lijm of specie vastzit en voor niet-hechtgebonden toepassingen geldt die ruimte niet. Wat in jouw geval mag, controleert je gemeente.
Ook als je zelf mag: nooit zagen, breken, boren of afspuiten, altijd nat werken en dubbel verpakt afvoeren. Een schuurdak van tachtig vierkante meter in het buitengebied rond Oosterwolde, Workum of het Bildt valt sowieso buiten wat je zelf kunt doen.